İş yerinizden arabanıza ve hatta telefonunuza kadar dahil olan contalar hayatımızın her alanındadır. Birçok alanda kendini gösteren conta nedir, ne işe yarar gelin birlikte öğrenelim.
O-ring veya rondela olarak da bilinen conta, iki yüzey arasındaki boşluğu kapatan bir parçadır. Bu parçalar genellikle kauçuktan yapılır ve amaçlarına bağlı olarak farklı boyutlarda ve şekillerde mevcuttur. En yaygın conta türü dairesel kesitli düz contadır. Silindirik contaların çapı genellikle yuvarlaktır. Her iki ucunda farklı bir çapa sahip uzun bir tüp olarak görünür. Contalar, iki nesnenin sızdırmasını önlemek için aralarında bariyer oluşturur. Bununla beraber contalar en az iki hareketli parçayı korur (parçalardan sadece biri veya her ikisi de hareket ediyor olsun) ve genellikle musluklarda bulunanlar gibi düz ve yuvarlak rondelalardan oluşur.
Sıkıştırma testi sırasında, sızdırmazlık maddesinde herhangi bir sızıntı olup olmadığını kontrol etmek ve iğne delikleri veya çatlaklar gibi başka sorunlar olup olmadığını görmek önemlidir. Contalar, değerlendirme sürecinin bir parçası olarak sıcak sıkıştırma testi gibi denemelerden geçer. Bu test, malzemede hasara veya arızaya neden olmadan dayanabileceği ısıyı belirler.
Otomotiv sektöründe yaygın bir kullanım alanı olan kauçuk contalar, genellikle nem ve diğer kirleticileri dışarıda tutmak için kapılarda ve bagaj kapaklarında bulunur. Öte yandan, birçok aracın motor bloğu ve silindir kapağı arasında su girişine karşı etkili bir contaya ihtiyaç duyulur.
Kauçuk conta üreticileri, önceki nesil malzemelere kıyasla daha düşük maliyetle daha iyi sızdırmazlık özellikleri sağlayan yeni formüller geliştirip, ürünlerinin performansını artırmanın yollarını arayarak otomotiv parçalarının maliyetini düşürmeye yardımcı olmaktadırlar.
Silindir kapak contası, silindir kapağı ile motor bloğu arasında bulunan temel bir bileşendir. Bir aracın motoru, pistonların ve silindirlerin bulunduğu motor bloğu ve valfler, bujiler gibi parçaları barındıran silindir kapağı şeklinde iki parçaya ayrılır. Bu iki motor parçası arasında bulunan silindir kapak contası, içten yanma sürecini kapatmak ve sıvıların sızmasını ve karışmasını önlemek için tasarlanmıştır. Silindir kapak contası, aracın motor gücünü korumak için gereken uygun sıkıştırmayı oluşturabilmesi için motorun yanma bölümünü kapatmada önemli bir rol oynar. Ek olarak soğutma sıvısının veya yağın başka bir yere sızmasını önleyerek motorun aşırı ısınmasını ve alev almasını önler.
Bu sebeplerden dolayı, çoğu üretici silindir kapak contasını üretirken ince çelik katmanları kullanır ve bu da onları daha dayanıklı ve sürdürülebilir hale getirir. Arabanın şasisinin önemli bir bileşeni olarak, arabanın gövdesinin iskeletine benzerdir.
Motor küçültme, modern arabalardaki en belirgin trendlerden biri olduğundan, silindir kapak contası da günümüzde daha hafif ve sert olma eğilimindedir.
Silindir kapak contası, hava-yakıt karışımının ateşlenmesiyle oluşan sıkıştırmanın, yanma bölümünün içinde kalmasını sağlar. Bu, motorun doğru şekilde çalışmasını ve böylece aracın ileri itmesi için yeterli güç yaratmasını sağlar. Ek olarak, silindir kapağı contası soğutma sıvısının veya motor yağının silindirlere sızmasını önleyerek motorun düzgün çalışmasını ve aşırı ısınmamasını sağlar.
Motor yağı veya soğutma sıvısının sızmasını önlemek ve silindirlerin korunması için özel olarak tasarlanan silindir kapak contası, motorun hayati bir parçasıdır. Silindirlerin optimum şekilde sıkıştırılmasını sağlar. Bu nedenle, conta yanması silindirler ve diğer motor parçaları için zararlı olabilir.
Pahalı onarımlardan kaçınmak için conta yanması tespitini erken fark etmek zorunludur. Conta yanması belirtileri için aşağıdaki listeye göz atılabilir;
· Soğutma suyu veya yağ sızıntısı olması durumu gerçekleşebilir.
· Görünürde sızıntı olmayıp rezervuardaki soğutma suyu seviyesi düşük olabilir.
· Soğutma sisteminde kabarcık oluşumu gerçekleşebilir.
· Motorun rölantide çalışması ve hızlanmasıyla güç durumu azalması yaşanabilir.
· Motor sık sık ve aşırı ısınabilir.
· Egzozdan beyaz duman çıkması gibi bir durum ortaya çıkabilir.
· Motor ateşleme hatası gerçekleşebilir.
· Yağ kapağı kontrol edilerek, yağda süt rengi gibi bozulma belirtileri olup olmadığını kontrol edilebilir.
Araba conta yanması belirtileri hakkında bilgi sahibi olmak kadar nedenlerini bilmek de bir o kadar önemlidir. Genellikle silindir kapak contaları oldukça sağlamdır ve bununla birlikte, bazı koşullar silindir kapak contasının erken bozulmasına veya yanmasına neden olabilir. ‘’ Araba conta yakması nasıl anlaşılır?’’ ve nedenleri nelerdir aşağıdaki gibi sıralanabilir;
1. Aşırı Isınma
Motorun aşırı ısınması, araba conta yakması için en yaygın nedenlerden biridir. Motor aşırı ısındığında, conta, başa çıkması gerekenin dışındaki sıcaklıklara maruz kalır. Aşırı ısı, arızaya neden olabilir. Aşırı ısınma ayrıca silindir kapağında veya motor bloğunda eğrilmeye veya çatlamaya neden olarak silindir kapağı contasının doğru şekilde sızdırmazlığını önleyebilir.
2. Ön Ateşleme ve Patlama
Hem ön ateşleme hem de patlama, silindir kapağı contasının erken bozulmasına neden olabilir. Bu koşulların her ikisi de silindirde yüksek ısı ve basınca neden olarak contaya aşırı stres bindirir. Ön ateşleme, buji ateşlenmeden önce, patlama ise buji ateşlenmesi sonrasında gerçekleştiğini hatırlamak da önemlidir.
3. Ani Sıcaklık Değişiklikleri
Silindir kapağı contası, motorun sıcaklığına bağlı olarak genişler ve daralır. Motorunuzu soğuk çalıştırır. Hemen ayağınızı yere koyarsanız, ani sıcaklık değişiminin şoku, arabanın conta yakması için bazı durumlara neden olabilir. Bu durum, kaynar suyu cama dökmenin, camın ısı şoku yaşamasına ve çatlamasına neden olmasına benzer. Aşırı hızlanma öncesinde aracınızın uygun çalışma sıcaklığına ulaşmasına izin vermek, araba conta yakması için önlemeye yardımcı olacaktır.
4. Yüksek Kilometre ve Yaş
Contalar aşınabilme özelliğine sahiptir. Bu yüzden silindir kapağı contası değişimi yapılmadan, önemli miktarda kilometre kat eden bir araç bile sorunlarla karşılaşabilir. Yaş, contadaki malzemelerin bozulmasına ve eskisi kadar iyi sızdırmazlık sağlamamasına neden olabilir. Üreticiler, araç belirli bir kilometre noktasına ulaştığında silindir kapağı contasının değiştirilmesini önerir. Belirli bir kilometreyi aştıysanız, araba conta yakması riskiniz daha yüksektir.
5. Yanlış Kurulum
Silindir kapağı contası yanlış bir şekilde yerleştirildiyse, contayı uzun süre tutması pek olası değildir. Conta yeni değiştirildiyse ve servisten hemen sonra sorunlarla karşılaştıysanız, o zaman montajda bir sorun olma ihtimali oldukça yüksektir.
Flanşlı bağlantılardaki contalar iki şekilde bozulur. Ya çok yavaş bir sızıntı vardır ya da üst kapak conta yanması oluşmuştur. Araba conta yakması tehlikeli ve tamiri açısından da pahalı bir işlemdir. Kaçınılması gereken bir durum olduğundan, conta yanması sebeplerini ve belirtilerini inceledikten sonra şimdi de conta yanmasının olmaması için bazı önlemi ipuçlarına sahip olmak gerekir. Bunlar aşağıdaki gibi sıralanabilir:
· Flanşlı bağlantıları birbirine cıvatalarken doğru bir şekilde ve önerilen sıkma düzeni seviyesinde uygulama yapılmalıdır.
· Contalar aşırı sıkılmamalıdır. Bu, flanşların dönmesine neden olur, contayı dış kenarında sıkıştırır, içeride ise çok az veya hiç temas olmaz. Hatta malzemeyi ezebilir ve araba conta yakması durumuna neden olabilir.
· Eklemdeki titreşim en aza indirilmelidir.
· Düşük sürtünme özelliğine sahip conta malzemeleri seçilmelidir. Silikon ve nitril kauçuk özellikle tavsiye edilir.
· Sıcaklığın etkisi göz önünde bulundurulmalıdır. Yüksek sıcaklıklar cıvataları uzatır (bu da sıkıştırma yükünü azaltır) ve conta malzemesinin sürtünmesine izin verir. Bu konuda konik yaylı rondelalar yardımcı olabilir.
· Flanş yüzeylerindeki düzensizlikleri giderebilecek en ince conta kullanılmalıdır.
