Bir motorun ürettiği maksimum güce beygir gücü denir. Bu güç, araçların performansı ve hızlanması açısından önemli bir unsurdur. Araçlarda bahsedilen beygir gücü, genellikle kilowatt değeriyle ifade edilir ve HP olarak kısaltılır . Gelin, ‘’Beygir gücü ne demek?’’ konusunu detaylıca ele alalım.
Beygir gücü terimi, teknolojiyi önemli ölçüde geliştiren İskoç mucit James Watt tarafından ortaya atılmıştır. Watt, çalışmalarında, 18. yüzyılın sonlarında güçlü yük atlarıyla yaptığı deneylerin ardından, ortalama bir atın bir iş günü boyunca sürdürebileceği orandan yaklaşık %50 daha fazla bir hıza sahip olduğunu ileri sürmüştür.
Watt, 1776'da mevcut buhar makinesi tasarımlarını, performansı önemli ölçüde iyileştirmek ve yakıt ekonomisini iyileştirmek için yeniden tasarladığında, yeni makinesinin yeteneklerini mecazi ve gerçek anlamda atlar tarafından yönlendirilen bir pazara satmaya ihtiyacı vardı. Bu yüzden, motorlarının tahıl değirmenleri gibi atlarla çalışan makinelerle karşılaştırıldığında ne kadar iyi olduğunu göstermekten başka bir yol ne olabilirdi diye düşünerek beygir gücü ölçümünü icat etti.
Beygir gücü terimi başka yerlerde başka isimlerle de kullanılmakla birlikte buna eş değer başka ölçümleri de var. Bunları şu şekilde ifade edebiliriz:
PS: Almanca'da pferdestarke kelimesinin kısaltması olup beygir gücü anlamına gelir. Bu, Avrupa'da en yaygın kullanılan ölçümdür. Ölçümde beygir gücü terimine tam olarak eş değerdir.
CV: PS'ye benzer şekilde, bu doğrudan beygir gücünü ifade eder ve chevaux-vapeur'un kısaltması olan bir Fransız kelimedir.
Bhp: Brake horsepower, özellikle çok sayıda İngiltere otomobil dergisinde geçen bir terimdir
kW: Kilowatt anlamına gelip, otomobiller açısından en yaygın olarak Avrupa'da ve ülkemizde elektrikli otomobil güç çıkışları için kullanılır. 1 kW yaklaşık 1,341 HP'ye eş değerdir.
Tork ve beygir gücü değerleri, araçların satışında sıkça kullanılan noktalar olsa da bu değerlerin ne anlama gelindiği veya ikisi arasındaki ilişki tam olarak bazen anlaşılmaz olabilir. Bir motorun çıktısı iki temel yolla ölçülür; beygir gücü ve tork.
Esas itibariyle tork, bir aracın motoru tarafından üretilen dönüş kuvvetini ve motorun işi yapma yeteneğini ölçerken, beygir gücü motorun işi ne kadar hızlı yapabileceğini ölçer. Bu nedenle, yüksek tork, motorun durma noktasından daha hızlı hızlanmasını sağlar ve yüksek beygir gücü daha yüksek azami hız sağlar. Her ikisi de bir aracı hareket ettirmek için gerekli olsa da ağır yükleri taşıyorsanız veya bir römork çekiyorsanız,
yüksek torklu bir motorun ek homurtusuna ihtiyacınız olabilir. Yerel pistte tur rekoru kırmaya çalışıyorsanız, beygir gücünü en üst düzeye çıkarmak için ayarlanmış bir motora ihtiyaç duyabilirsiniz.
Başka bir örnek vermek gerekirse; bir somun üzerindeki anahtarı düşünelim, kısa bir anahtar çok fazla tork uygulayamazken, uzun bir anahtar çok daha fazla tork uygulayacaktır. Anahtar ne kadar sert çevrilirse beygir gücüne o kadar eş değerdir; sert çevrilirse çok fazla güç uygulanacak, hafifçe vurulursa çok fazla güç uygulanamayacaktır.
Dizel motorlar genellikle daha fazla torka ve daha az güce sahipken, benzinli otomobiller genellikle daha fazla güce ve daha az torka sahiptir.
Beygir gücü, aracın motorunun gücünü hesaplayan bir ölçü birimidir. Beygir gücü hesaplarken kullanılan ana birim, kilowatt birimidir. Bütün araçların ruhsatlarında yer alan bu kilowatt birimiyle, sabit beygir gücünü çarpınca ortaya çıkan sonuç, motorun beygir gücünden olan değerini ifade eder. Bu formülasyon günümüzde tüm dünyada kullanılan tek hesaplama yöntemi olup standart bir yöntem olmuştur.
Araçlarda kullanılan kW değeri bütün araçların teknik özellikleri arasında mutlaka yer alır ve araç alımında aracın gücünü değerlendirmek için oldukça önemli bir ana kriter sayılır. Yani, bir aracın kW değeri ne kadar yüksek olursa araç da bir o kadar güçlü bir motora sahip demektir.
Bahsedilen bu beygir gücü hesaplama işlemini öğrenmek önemli bir işleve sahiptir. Öncelikle aracın tork değerleri öğrenilmelidir. Aracın teknik özellikler bölümünde veya ruhsatında "tork" ifadesinde, gerekli olan tork değeri bulunur. Araca ait bir ruhsat olmaması durumunda, arabanın torkunu, internette bir arama motoru üzerinden öğrenmek de mümkündür. Örneğin, tork ve arabanın markasını, yılını ve modelini arayıp, istenilen sonucu bulmak mümkün olacaktır. Daha sonra arabanın motor devri bulunmalıdır. Bu da aracın ruhsatında yer alan bir bilgidir. Ruhsat belgesi mevcut değilse, arama motoruna arabanın markasını, yılını ve modelini yazıp ardından "motor devri" kelimeleri ekleyerek çevrim içi bir kaynakta bulunabilir.
Beygir gücü hesabını yapılırken kullanılan formülasyonlar stabil olduğundan beygir gücü, tork değeri veya motor devir değerinden iki tanesinin bilinmesi yeterlidir. İstenilen beygir gücü hesaplamasında bu güç birimleri de birbirleriyle karşılaştırılır. Ülkemizde kullanılan formülasyona göre, 1 kW, 1.341 beygir gücü değerine sahiptir. Araç beygir gücü hesaplama işleminde, sahip olunan kW değeri 1.341 ile çarpılır.
İşlem üzerinden örnek vermek gerekirse; bir aracın motoru 110 kW güç üretiyorsa bu aracın beygir gücü de 110 x 1.341=147,51 şeklinde olacaktır. 70 kW kaç beygir gücüne karşılık geliyor diye düşünürsek 70 x 1.341 = 93,87 HP sonucunu buluruz.
Aracın beygir gücünü hesaplarken kullanılan formülün aynısını beygirden kW değerine çevirmek için de kullanabiliriz. Fakat tek fark, kilowatt değerini bulmak için 0.745 ile çarpmak gerektiğidir. Örneğin; 95 beygir gücüne sahip bir araç için, 95 x 0.745 = 70,775 kW değerindedir diyebiliriz.
Bir arabanın motor beygir gücü ne kadar olmalıdır diye düşünenler için aracın boyutu ve türü, aracın kullanım amacı ve sürücünün kişisel tercihleri gibi bir dizi faktöre bağlı olduğunu belirtebiliriz. Küçük bir binek otomobil için, 100-150 beygir gücünde bir motor genellikle yeterlidir. Bu, günlük sürüş için yeterli gücü sağlarken iyi yakıt ekonomisini de koruyacaktır.
Daha büyük bir binek otomobil için, 200-250 beygir gücünde bir motor genellikle iyi bir seçimdir. Bu, günlük sürüş için yeterince yakıt tasarruflu olmasının yanı sıra çekme ve taşıma için yeterli güç sağlayacaktır.Spor araba veya performans aracı için, genellikle 300 beygir gücü veya daha fazlasına sahip bir motor tercih edilir. Bu, hızlanma ve kullanım için yeterli gücü sağlayacaktır.İhtiyaçlarınız için en uygun beygir gücünü belirlemenin en iyi yolu, birkaç farklı aracı test sürüşüne çıkararak hangisinin size en uygun olduğunu görmektir.
Optimum beygir gücüne sahip bir motor seçerken aklınızda bulundurmanız gereken bazı ek hususlar; aracın ağırlığı, aracın kullanılacağı arazinin tipi, çekme veya taşıma ihtiyaçları, yakıt ekonomisi ve kişisel tercihlerdir. Bu değerlerin tamamını göz önünde bulundurduktan sonra, ihtiyaçlarınıza en uygun beygir gücüne sahip motoru olan bir araç arayışına başlayabilirsiniz.
